Çarşamba’nın Tarihi Ermeni Kilisesi ve Cemaati.
Samsun’un Çarşamba ilçesinde 1790 yılında inşa edilen S. Astvadzadzin Kilisesi, dönemin önemli Ermeni ibadet merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu. Tarihî kayıtlara göre kilise 1855 yılında restore edilirken, Çarşamba’daki Ermeni cemaatinin dini ve sosyal yaşamında önemli bir rol üstlendi.Aktarılan bilgilere göre Hemşinli Ermeniler 1710 yılından itibaren Çarşamba’ya yerleşmeye başladı. 1914 yılına gelindiğinde ilçe merkezindeki Ermeni nüfusunun yaklaşık 1.800, kazanın genelindeki Ermeni nüfusunun ise 13.316 olduğu belirtiliyor.Bölgede 20 köye yayılmış 21 kilise ve 33 okul bulunduğu, 1871 yılında kurulan Mamigonyan-Şuşanyan Karma Koleji’nde ise yaklaşık 190 öğrencinin eğitim gördüğü ifade ediliyor.Bu bilgiler, Osmanlı Devleti’nin son döneminde Çarşamba’nın çok kültürlü toplumsal yapısını ve ilçedeki Ermeni cemaatinin dini ile eğitim hayatındaki varlığını ortaya koyan tarihî kayıtlar arasında yer alıyor.Not: Bu haber, paylaşılan tarihî metinde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. Tarihî nüfus ve kurum bilgileri dönemin kayıtlarına dayanmaktadır.