Kanada Başbakanı Mark Carney, Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) Davos’taki yıllık toplantısında uluslararası sistemin temellerine sert eleştiriler getirdi
Carney’nin konuşması, özellikle “kurallara dayalı düzen” (rules-based international order) kavramının gerçekliğini sorgulayan bölümleriyle dünya gündemine oturdu ve hızla viral hale geldi.Konuşmasında Carney, şu çarpıcı ifadeleri kullandı:“Kurallara dayalı düzen hikâyesinin kısmen sahte olduğunu biliyorduk. Uluslararası hukukun, sanığın ve mağdurun kimliğine göre farklı bir titizlikle uygulandığını biliyorduk. Bu kurgu faydalıydı. Çünkü Amerikan hegemonyasının sağladığı bazı ‘nimetler’ vardı. Bu yüzden vitrine tabelayı koyduk. Ritüellere katıldık. Söylem ile gerçeklik arasındaki uçurumu büyük ölçüde görmezden geldik.”Carney, mevcut düzenin artık sürdürülemez hale geldiğini vurgulayarak sözlerini şöyle sürdürdü:“Bu pazarlık artık işlemiyor. Açık konuşayım: Bir geçişin değil, bir kopuşun ortasındayız. Entegrasyon, sizi tabi kılan bir kaynağa dönüştüğünde, karşılıklı fayda üzerinden entegrasyon yalanıyla yaşayamazsınız.”Konuşmanın Ana Temaları ve BağlamıCarney, konuşmasında büyük güç rekabetinin (great power rivalry) hakim olduğu bir dönemde “kurallara dayalı düzen”in solmakta olduğunu ve güçlü olanların istediklerini yapabildiği, zayıfların ise acı çektiği bir gerçekliğe geçildiğini belirtti. Özellikle ABD’nin liderliğindeki sistemin, orta güçler (middle powers) için bağımlılık yarattığını ve artık fayda yerine tabiiyet ürettiğini savundu. Kanada gibi ülkelerin bu “kopuş” sürecinde daha bağımsız ve kolektif hareket etmesi gerektiğini ifade etti.Bu açıklamalar, son dönemde ABD-Kanada ilişkilerindeki gerilimler (ticaret tarifeleri, sınır güvenliği ve stratejik bağımlılık tartışmaları) bağlamında dikkat çekti. Carney’nin sözleri, bazı yorumcular tarafından “eski dünya düzeninin sonu” ve “ABD hegemonyasının ifşası” olarak değerlendirildi. Konuşma, sosyal medyada ve uluslararası basında geniş yankı buldu; bazı kesimler bunu “tarihi bir itiraf” olarak nitelerken, diğerleri Kanada’nın ABD’ye karşı yeni bir duruş sergileme çabasının parçası olarak gördü.Carney’nin Davos’taki bu çıkışı, küresel liderlerin sıkça kullandığı “kurallara dayalı düzen” söyleminin artık inandırıcılığını yitirdiğine dair artan eleştirilere de zemin hazırladı. Konuşmanın tam metni, WEF ve çeşitli medya kuruluşları tarafından yayımlandı ve orta güçlerin bir araya gelerek yeni bir denge arayışına işaret ettiği yorumları yapıldı.Bu gelişme, 2026’nın başındaki jeopolitik tartışmalara damga vururken, Carney’nin sözleri uluslararası ilişkilerde “eski düzen geri gelmeyecek” yönündeki görüşleri güçlendirdi.